แป้งสาลีกับโครงสร้างมหัศจรรย์ (Flour Power)
เคยสงสัยไหมคะว่า ทำไมเราถึงใช้แป้งข้าวจ้าวมาทำขนมปังให้เหนียวนุ่มแบบแป้งสาลีไม่ได้? คำตอบซ่อนอยู่ในสิ่งที่เรียกว่า "กลูเตน" (Gluten) ค่ะ
กลูเตนคืออะไร?
ในแป้งสาลีจะมีโปรตีน 2 ตัวที่เป็นพระเอกคือ กลูเตนิน (Glutenin) และ ไกลอะดิน (Gliadin) เมื่อเราเติม "น้ำ" ลงไปและเริ่มออกแรง "นวด" โปรตีนสองตัวนี้จะจับมือกันสร้างเป็นตาข่ายที่เหนียวและยืดหยุ่น ซึ่งเราเรียกว่ากลูเตน
กลูเตนิน: ให้ความแข็งแรงและโครงสร้าง (เหมือนโครงเหล็ก)
ไกลอะดิน: ให้ความยืดหยุ่น (เหมือนยางยืด)
ตาข่ายกลูเตนนี้เองที่ทำหน้าที่กักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากผงฟูหรือยีสต์เอาไว้ ทำให้ขนมของเรา "ขึ้นฟู" และไม่ยุบตัวลงนั่นเองค่ะ
เลือกแป้งให้ถูกงาน: ศาสตร์แห่งโปรตีน
เราสามารถดีไซน์เนื้อสัมผัสของขนมได้ตั้งแต่วินาทีที่หยิบถุงแป้ง โดยดูจากปริมาณ %โปรตีน ที่ระบุไว้ข้างถุงค่ะ
| ชนิดของแป้ง | ปริมาณโปรตีน | คุณสมบัติทางเคมี | เหมาะสำหรับ |
|---|---|---|---|
| แป้งเค้ก (Cake Flour) | 7 - 9% | กลูเตนน้อยมาก เนื้อละเอียด เบา | เค้กนุ่ม ๆ, คุกกี้เนื้อร่วนเบา |
| แป้งอเนกประสงค์ (All-Purpose) | 10 - 12% | กลูเตนปานกลาง สมดุลที่สุด | คุกกี้, พาย, แพนเค้ก |
| แป้งขนมปัง (Bread Flour) | 12 - 14% | กลูเตนสูงมาก แข็งแรง ยืดหยุ่น | ขนมปังทุกชนิด, พิซซ่า |
Chemistry Tips: เคล็ดลับคุมความเหนียว
1. ห้าม "Overmix" (ถ้าไม่อยากให้ขนมเหนียว)
ในเมนูที่ต้องการความร่วนซุยอย่างคุกกี้หรือมัฟฟิน เมื่อเราเทแป้งลงไปผสมกับของเหลว เราควรผสม "แค่พอเข้ากัน" ค่ะ เพราะยิ่งคนนาน ยิ่งคนแรง กลูเตนยิ่งพัฒนามากขึ้น ผลที่ได้คือขนมจะเหนียวและแข็งเหมือนยางลบแทนที่จะนุ่มนวล
2. การพักแป้ง (Autolyse)
สังเกตไหมคะว่าทำไมแป้งพิซซ่าหรือขนมปังต้องพักแป้ง? การพักช่วยให้สายโปรตีนผ่อนคลาย (Relax) และน้ำซึมเข้าสู่เม็ดแป้งได้อย่างทั่วถึง ทำให้เรานวดแป้งได้ง่ายขึ้นและได้เนื้อสัมผัสที่เนียนสวย
3. แป้งต่างชนิด ดูดซึมน้ำไม่เท่ากัน
แป้งที่มีโปรตีนสูง (แป้งขนมปัง) จะดูดซึมน้ำได้มากกว่าแป้งโปรตีนต่ำ ดังนั้นถ้าเพื่อน ๆ เปลี่ยนชนิดแป้งในสูตร อย่าลืมสังเกตความเหลวของส่วนผสมด้วยนะคะ
สรุปบทเรียนสำหรับดีไซเนอร์รสชาติ:
อยากได้ความ "นุ่ม ร่วน" 👉 เลือกแป้งโปรตีนต่ำ และผสมให้น้อยที่สุด
อยากได้ความ "เหนียว นุ่ม หนึบ" 👉 เลือกแป้งโปรตีนสูง และนวดให้เกิดกลูเตน
ใน EP.2 เราจะมาดูตัวช่วยที่จะมาขัดขวางการก่อตัวของกลูเตน เพื่อสร้างความ "ชุ่มฉ่ำ" และ "หอมละมุน" นั่นก็คือ "เนยและไขมัน" ค่ะ เตรียมตัวพบกับความลับของอุณหภูมิเนยที่หลายคนมองข้ามได้เลย!
เพื่อน ๆ มีแป้งถุงไหนติดครัวอยู่บ้างคะ? ลองหยิบมาเช็ค % โปรตีนกันดู แล้วมาแชร์กันได้นะว่าอยากใช้แป้งตัวนั้นทำเมนูอะไร!
KITCHEN CHEMISTRY SERIES
แป้งสาลีกับโครงสร้างมหัศจรรย์ (Flour Power)
เลือกแป้งให้ถูกงาน: ศาสตร์แห่งโปรตีน
The Fat Factor – เนยและไขมัน ตัวแปรของเนื้อสัมผัส
เนยหรือไขมัน: ตัวแปรของเนื้อสัมผัส
Sugar Science – น้ำตาลเป็นมากกว่าความหวาน
น้ำตาล: องค์ประกอบที่เป็นมากกว่าความหวาน
The Egg-cellent Science – ไข่คือกาวของห้องครัว
ไข่: "กาว" และ "โครงสร้าง" ของขนมทุกชนิด
Leavening Agents – พลังแห่งฟองอากาศ
Maillard Reaction – มนตราแห่งความหอมเกรียม
Salt & Acids – ตัวชูรสที่ไม่ควรมองข้าม
Heat Transfer – ศาสตร์แห่งการนำความร้อน
Troubleshooting & Designer Taste – สรุปการเป็นดีไซเนอร์รสชาติ